Leiderschap als spiegel van de tijd

“We are what we repeatedly do,” schreef filosoof Will Durant, die daarmee Aristoteles' denken kernachtig samenvatte. Maar juist wanneer iemand een leidinggevende rol krijgt, blijkt hoe weerbarstig die gedachte is. Op papier lijkt vaak alles te kloppen, ruime ervaring, doorlopen assessments, alle lichten op groen, terwijl het leiderschap in de praktijk alsnog uitblijft. Dat roept de vraag op: is leiderschap aangeboren, of ontwikkelt het zich pas door ervaring, context en oefening? In dit artikel gaan we hier verder op in, door leiderschap te beschouwen als gedrag dat zich ontwikkelt in samenhang met tijdgeest, economische omstandigheden en de context waarin organisaties opereren.

‍

‍

‍Leiderschap als spiegel van de tijd

Leiderschap staat nooit los van de tijd waarin we leven. In het publieke debat is internationaal een duidelijke verschuiving zichtbaar. Er is een hernieuwde nadruk op leiders die zich expliciet positioneren en persoonlijk richting geven aan de koers. Zij communiceren op een rechtlijnige wijze en vertonen in sommige gevallen een communicatiestijl met beperkte nuance, terwijl zij persoonlijk de gekozen koers belichamen. De aandacht ligt daarbij niet primair op inhoud, maar op gedragskenmerken zoals zichtbaarheid, consistentie en richting geven. Dat dit type leiderschap aanslaat, zegt iets over onze tijd. In een wereld van geopolitieke instabiliteit, technologische versnelling en toenemende complexiteit groeit de behoefte aan duidelijkheid en regie.

‍

‍

Economische druk en centralisatie

Diezelfde behoefte zien we ook binnen organisaties. De neiging tot controle en centralisatie neemt toe, vaak niet uit overtuiging, maar als reactie op economische onzekerheid. Margedruk, hogere kapitaalkosten en strengere regelgeving maken controle en voorspelbaarheid aantrekkelijker. Maar wat op korte termijn efficiënt lijkt, kan op langere termijn kwetsbaar maken. Organisaties die te lang sturen op controle verliezen wendbaarheid, eigenaarschap en adaptief vermogen.

‍

Van controle naar betekenis

De afgelopen decennia verschoof leiderschap juist richting autonomie, vertrouwen en betekenis. Leiders inspireerden niet door macht, maar door richting te verbinden aan waarden. De huidige tijd laat zien hoe snel die beweging onder druk kan komen te staan wanneer onzekerheid toeneemt. Toch ontstaat wendbaarheid niet onder toezicht of druk, maar vanuit vertrouwen, duidelijke kaders en een gedeeld begrip van richting.

‍

Aangeboren of aangeleerd?

In onderzoek wordt leiderschap zelden opgevat als een vaste eigenschap, maar als gedrag dat zichtbaar wordt in de relatie tot anderen juist in context en onder druk. Sommige mensen beschikken van nature over eigenschappen die helpen bij leiderschap. Maar zonder reflectie, ervaring en context blijft dat potentieel vaak onbenut. Leiderschap ontstaat zelden vanzelf; het ontwikkelt zich door herhaling en leren. Juist daarom is het vormen van goede gewoontes een relevant en actueel voornemen aan het begin van dit nieuwe jaar.

‍

Leiderschap als spiegel van de tijd is onderdeel van de LIFF artikelreeks: Leadership, Impact, Future, Focus.

‍

Meer weten over leiderschap bij LIFF?

Bij LIFF Consulting Group helpen we organisaties om leiderschap zichtbaar te maken, te ontwikkelen en te verankeren in de praktijk. Dat doen we via advies, onderzoek en interimoplossingen die strategie verbinden met mens en organisatie.

‍

Ben je benieuwd wat wij voor jouw organisatie kunnen betekenen, of geïnteresseerd in onderzoek of afstuderen rond leiderschapsthema’s? Neem gerust contact op met LIFF Consulting Group, we denken graag met je mee.

‍